Đằng sau những điểm số và thứ hạng là một câu chuyện ít được nhắc đến hơn, về những học sinh đang dần kiệt sức trong im lặng.
Trong hành lang các trường trung học, tiếng rì rầm trò chuyện thường che giấu một thực tế thầm lặng và cấp bách hơn: áp lực ngày càng tăng từ việc học tập và thi cử. Giáo viên, phụ huynh và các nhà hoạch định chính sách đều nhấn mạnh thành tích, nhưng đằng sau những điểm số và kết quả thi bóng bẩy là câu chuyện về sự căng thẳng đang âm thầm định hình lại sức khỏe tâm thần của học sinh.
Khi điểm số trở thành thước đo giá trị bản thân
Học sinh mô tả những tuần trước kỳ thi là một giai đoạn căng thẳng không ngừng nghỉ. Giấc ngủ bị gián đoạn, bữa ăn bị bỏ qua, và nhịp sống vui vẻ của tuổi thiếu niên được thay thế bằng một vòng xoáy ôn tập và lo lắng.
"Con cảm thấy giá trị của mình gắn liền với một con số trên bài kiểm tra", một học sinh tâm sự, giọng vừa mệt mỏi vừa cam chịu. Cảm xúc này không phải là cá biệt. Nó được lặp lại trong nhiều lớp học, nơi nỗi sợ thất bại dần lấn át sự tò mò và niềm vui học tập vốn có của lứa tuổi này.
Các nhà tâm lý học ghi nhận rằng áp lực này biểu hiện qua mức độ lo âu, trầm cảm và kiệt sức ngày càng tăng ở thanh thiếu niên. Kỳ vọng phải xuất sắc, được củng cố bởi môi trường học đường cạnh tranh và kỳ vọng từ gia đình, tạo ra một bầu không khí mà những sai lầm dường như là thảm họa. Nhiều học sinh thu mình lại, cắt đứt dần các mối quan hệ bạn bè để dồn toàn bộ thời gian cho việc ôn thi. Sự trớ trêu thật rõ rệt: chính việc theo đuổi thành công học tập để có một tương lai tốt hơn lại đang bào mòn khả năng phục hồi mà các em cần để thực sự trưởng thành.
Nhìn từ phía giáo viên và cha mẹ
Các giáo viên cũng chứng kiến những hậu quả này hàng ngày. Họ kể lại những trường hợp học sinh suy sụp trong các kỳ thi thử, hoặc nộp bài muộn không phải vì lười biếng mà vì đã kiệt sức. Một số nhà giáo cố gắng giảm bớt áp lực bằng các hoạt động thư giãn hoặc thời hạn linh hoạt hơn, nhưng áp lực từ các kỳ thi quốc gia và yêu cầu tuyển sinh đại học đã hạn chế đáng kể khả năng bảo vệ học sinh của họ.
Cha mẹ thường đứng trước một lựa chọn khó khăn, giằng xé giữa việc khuyến khích tham vọng của con và bảo vệ sức khỏe của các em. Nhiều người thừa nhận đang vật lộn với sự cân bằng này, lo sợ rằng việc giảm bớt kỳ vọng có thể ảnh hưởng đến tương lai của con.
"Tôi nhận ra sức khỏe của con trai tôi quan trọng hơn bất kỳ điểm số nào. Thành công có ích gì nếu con tôi quá suy yếu để tận hưởng nó?", một người cha chia sẻ sau khi nhìn lại.
Câu chuyện của Minh
Tại một trường trung học ở Hà Nội, câu chuyện của Minh, 17 tuổi, phản ánh rõ những gì đang xảy ra trong thầm lặng với nhiều học sinh. Giáo viên miêu tả cậu là người chăm chỉ và đầy tham vọng. Nhưng ẩn sâu bên trong, cuộc đấu tranh với lo âu và trầm cảm đã trở thành một phần lớn trong những năm tháng thiếu niên của cậu mà ít ai biết đến.
Khi kỳ thi đại học quốc gia đến gần, thói quen hàng ngày của Minh thay đổi rõ rệt. Cậu thức dậy từ sáng sớm để ôn bài, bỏ bữa sáng và thức khuya với sách giáo khoa trải khắp bàn. Bạn bè nhận thấy cậu vắng mặt trong các buổi tụ tập. Bố mẹ cậu nhận ra sự cáu kỉnh ngày càng tăng nhưng không hiểu vì sao.
"Trước đây nó hay cười", mẹ cậu nhớ lại, "nhưng giờ nó hầu như không nói gì trong bữa tối."
Bước ngoặt đến trong một bài kiểm tra thử khi Minh bị cứng người giữa chừng. Tay cậu run rẩy, hơi thở gấp gáp và cậu rời khỏi phòng thi trong nước mắt. Điều tưởng chừng chỉ là một khoảnh khắc mất bình tĩnh thực chất là đỉnh điểm của nhiều tuần lo lắng chồng chất mà cậu đã cố gắng chịu đựng một mình.
Ngay sau đó, các bác sĩ phát hiện Minh có cảm giác tuyệt vọng dai dẳng, khó ngủ và mất hứng thú với những hoạt động từng yêu thích. Các chuyên gia tại phòng khám Merak xác định tình trạng của cậu là lo âu kết hợp với các triệu chứng trầm cảm liên quan đến áp lực thi cử. Họ giải thích rằng sự kết hợp giữa áp lực phải đạt kết quả tốt liên tục và nỗi sợ làm thất vọng kỳ vọng của gia đình đã tạo ra một vòng xoáy căng thẳng kéo dài, dần dần làm suy yếu sức khỏe tâm thần của cậu.
Chính Minh chia sẻ: "Cháu cảm thấy tương lai của mình phụ thuộc hoàn toàn vào một bài kiểm tra. Cháu không thể thoát khỏi suy nghĩ rằng thất bại có nghĩa là cháu vô dụng."
Với sự hỗ trợ từ các chuyên gia tâm lý tại Merak, sự điều chỉnh từ phía giáo viên và sự đồng hành của gia đình, Minh dần dần lấy lại sự ổn định. Hành trình không dễ dàng, nhưng bước ngoặt bắt đầu từ khoảnh khắc cậu được lắng nghe và nhận ra rằng những gì mình đang trải qua là có thật và xứng đáng được quan tâm.
Một vấn đề cần được nhìn nhận nghiêm túc hơn
Câu chuyện của Minh không phải là trường hợp cá biệt. Nó phản ánh một vấn đề có tính hệ thống trong văn hóa thi cử áp lực cao, nơi thành tích học tập được đặt lên trên sức khỏe tâm thần của học sinh một cách âm thầm và bình thường hóa.
Trải nghiệm của Minh nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết để các trường học và gia đình nhận ra cái giá thực sự mà áp lực học tập đang gây ra cho con người. Đằng sau mỗi điểm số là sức khỏe tâm thần của một học sinh. Nếu không có sự thay đổi trong cách chúng ta nhìn nhận thành công và hỗ trợ các em, những câu chuyện như của Minh sẽ tiếp tục diễn ra trong các lớp học trên khắp đất nước.
Merak đồng hành cùng bạn
Nếu con bạn hoặc bản thân bạn đang cảm thấy có gì đó không ổn trong giai đoạn áp lực học tập, đừng chờ đến khi mọi thứ trở nên quá nặng nề. Tại Merak Mental Health Care and Psychotherapy, đội ngũ chuyên gia của chúng tôi có kinh nghiệm hỗ trợ học sinh và gia đình vượt qua những giai đoạn căng thẳng này một cách lành mạnh và bền vững. Chúng tôi sẵn sàng lắng nghe và đồng hành cùng bạn.
PHÒNG KHÁM CHUYÊN KHOA TƯ VẤN VÀ CHĂM SÓC SỨC KHỎE TÂM THẦN MERAK
Địa chỉ: Biệt thự B3, Coco Village, 14 Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội
Hotline: 096 171 5858
Website: https://merak.vn
