Giảm ham muốn là một trong những nguyên nhân khiến mối quan hệ lứa đôi lạnh nhạt. Tuy nhiên, tâm lý học có thể mang đến phần nào lời giải

Một trong những nguyên nhân phổ biến gây ra cảnh lục đục, “cơm chẳng lành canh chẳng ngọt” trong hôn nhân là tình trạng giảm ham muốn tình dục.

Ở phụ nữ, ham muốn tình dục thấp có nhiều nguyên nhân tiềm ẩn, xuất phát từ vấn đề sức khỏe, bất ổn cảm xúc, vấn đề tâm lý, hoặc căng thẳng liên quan đến công việc và gia đình. Đôi khi, việc giảm ham muốn cũng có thể thuần túy xuất phát từ cơ địa hoặc phản ánh những bất bình có thể có từ mối quan hệ.  

Với tình trạng chênh lệch về ham muốn, nếu cặp đôi không tìm được ra cách giải quyết hoặc một thái độ phù hợp để sống chung, họ có thể sẽ trải qua đau khổ và mối quan hệ có thể sẽ tổn hại. 

Theo tiêu chuẩn chẩn đoán DSM-5, các dấu hiệu trên có thể là triệu chứng của chứng rối loạn hứng thú tình dục (sexual interst/arousal Disorder). 

Rối loạn hứng thú tình dục (từng được gọi là rối loạn tăng động ham muốn) có đặc trưng là sự thiếu vắng hoặc suy giảm ham muốn tình dục, mong muốn “khởi sự” hoạt động tình dục, sự sung sướng, suy nghĩ và tâm tưởng tình dục.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng hiện tại vẫn còn nhiều tranh rằng đây có phải một bệnh lý hay không. Vì thế, cần cẩn trọng và tránh bệnh lý hóa tình trạng suy giảm ham muốn này và tìm cách “chữa trị” mà không tham khảo chuyên gia tâm lý. Suy giảm ham muốn đôi khi là một hiện tượng hoàn toàn bình thường. Với các trường hợp này, việc can thiệp xử lý chỉ cần nhằm mục tiêu hỗ trợ tâm lý. 

Phân loại rối loạn hứng thú tình dục:

Phụ nữ bị rối loạn ham muốn gần như không có hứng thú gì với tình dục và thậm chí không phản hồi trước những kích thích tình dục từ phía đối tác. Tuy nhiên, hai điều này chỉ được coi là rối loạn nếu chúng khiến phụ nữ căng thẳng và khi hứng thú tình dục thiếu vắng xuyên suốt trải nghiệm tình dục. 

Việc suy giảm hứng thú tình dục có thể phân làm ba loại: chủ quan, liên quan đến cơ quan sinh dục hoặc phối hợp:

Chủ quan: Phụ nữ không thấy có hứng trước bất cứ dạng kích thích nào, kể cả động chạm hay không động chạm (ví dụ: hôn, nhảy, xem video khiêu gợi, kích thích vật lý) mặc dù cơ quan sinh dục vẫn phản ứng (ví dụ: vẫn có co bóp âm đạo).Liên quan đến cơ quan sinh dục: Đây là tình trạng phụ nữ không có phản ứng ở cơ quan sinh dục mặc dù thâm tâm rất hứng thú. (vd: âm đạo không ra chất bôi trơn hoặc thiếu nhạy cảm). Hiện tượng này xuất hiện ở phụ nữ tiền mãn kinh. Kết hợp: Sự hứng thú chủ quan với các kích thích tình dục ở thấp, và cơ quan tình dục cũng khoogn cảm thấy kích thích. 

Nguyên nhân:

Các nguyên nhân phổ biến của tình trạng rối loạn này có thể là:

• Yếu tố tâm lý: các tình trạng như trầm cảm, lo âu, tự tôn thấp, căng thẳng, dễ mất tập trung, thiêu giao tiếp giữa vợ chồng
• Trải nghiệm tình dục không thỏa mãn: có thể gây ra do thiếu kỹ năng tình dục hoặc không có sự trao đổi qua lại về nhu cầu.
• Yếu tố cơ thể: rối loạn như chứng hội chứng niệu dục thời kì mãn kinh (gọi tắt là GSM), hoặc viêm âm hộ, thay đổi hooc môn, sử dụng thuốc, mệt mỏi.
• Việc dùng bia rượu hoặc sử dụng một số loại thuốc như thuốc chống trầm giảm ức chế serotonin nội sinh, một số thuốc chống co giật, hay các thuốc beta-blocker có thể gây giảm ham muốn. 
• Bên cạnh đó, các bệnh lý mãn tính như tiểu đường cũng có thể ảnh hưởng đến một số dây thần kinh, gây mất nhạy cảm ở bộ phận sinh dục. 
• Giảm các hoocmon nội sinh như testosterone hay estrogen do tuổi tác hoặc tiền mãn kinh cũng có thể làm giảm ham muốn

Nhận biết rối loạn ham muốn tình dục 

Dựa trên tiêu chuẩn DSM-5, rối loạn này diễn ra khi một người mất đi từ 3 khả năng sau đây trở  lên :

Hứng thú tham gia hoạt động tình dụcTâm tưởng về tình dụcChủ động gợi ra hoạt động tình dục hoặc phản ứng trước kích thích từ chồngHứng thú và thỏa mãn trong hơn ¾  thời gian hoạt động tình dụcPhản ứng với các kích thích tình dục trong và ngoàiNhạy cảm ở âm đạo trong khoảng thời gian từ ¾ thời gian hoạt động tình djcNếu các triệu chứng diễn ra từ 6 tháng trở lên và gây ra khó chịu cho phụ nữ, thì đó có thể là rối loạn. Các trường hợp suy giảm ham muốn vì các nguyên nhân tâm lý và cơ thể thì không được chẩn đoán rối loạn ham muốn tình dục, mà là triệu chứng của các chứng bệnh khác. Để có được kết quả chính xác và tìm hướng can thiệp thích hợp, mỗi người nên tìm đến các chuyên gia y tế sau khi phát hiện các dấu hiệu trên.

Điều trị/can thiệp

Theo đề xuất của Số tay y khoa, một tài liệu uy tín được sử dụng rộng rãi trong cộng đồng y học thế giới, các bệnh nhân được chẩn đoán rối loạn hứng thú tình dục sẽ cần được can thiệp phối hợp theo ba hướng: Giáo dục, điều trị tâm lý, liệu pháp hormone. 

1. Giáo dục:

Việc hiểu biết về cấu trúc cơ thể và cách thức hoạt động của các bộ phận có thể giúp các chị em và bạn đời phần nào khắc phục tình trạng giảm ham muốn. Ví dụ, đối tác cần học được cách gây kích thích ở các khu vực khác trên cơ thể trước khi đi đến âm vật để người nữ có thể thả lỏng cho hoạt động tình dục. Bên cạnh đó, các bên cũng cần học cách thiết lập sự tin tưởng, gần gũi cũng như trao đổi thẳng thắn, không phán xét giữa về nhu cầu mỗi người.

Các giải pháp như khắc phục lối sống, tập thể dục thường xuyên, tránh lạm dụng bia rượu, hay thử nghiệm những kỹ thuật, phong cách mới trong đời sống tình dục cũng có thể giúp cải thiện tình hình

2. Giải pháp tâm lý:

Các cặp đôi và người nữ cũng có thể sử dụng các liệu pháp tâm lý như liệu pháp nhận thức-hành vi để khắc phục các yếu tổ tâm lý gây ra tình trạng giảm ham muốn. Bằng cách này, bản thân người phụ nữ cũng có thể nhận biết được các nhân tố trong tâm lý tiêu cực trong suy nghĩ và làm chủ tâm trạng của mình hơn. 

Các liệu pháp như cố vấn tâm lý cặp đôi cũng giúp hai bên hiểu rõ các rào cản ảnh hưởng đến quan hệ hai người nói chung và hứng thú tình dục của người nữ nói riêng.

3. Can thiệp thuốc - nội tiết tố:

Một số giải pháp can thiệp y tế cũng có thể được cân nhắc, dựa theo chỉ định của chuyên gia. Trong đó, có hai giải pháp chính

a. Liệu pháp estrogen:

Mặc dù estrogen không trực tiếp chỉ định để điều trị rối loạn hứng thú tình dục, bổ sung estrogen có thể điều trị các triệu chứng tiền mãn kinh và cải thiện tâm trạng, chăm sóc da và tăng độ nhạy cảm và chất bôi trơn âm đạo. 

b. Liệu pháp testosterone

Trong thời gian ngắn, sử dụng testosterone thẩm thấu qua da có thể giúp phụ nữ gặp rối loạn tình dục trong giai đoạn mãn kinh cải thiện tình hình [9]. Tuy nhiên, tác dụng của testosterone cũng có thể ảnh hưởng đến gan, gây mụn, rậm lông, nam tính ở người nữ. Vậy nên muốn sử dụng testosterone thì nên theo chỉ định của chuyên gia y tế.

NGUỒN

[1] Leiblum S. Guilford; New York. NY: 2010. Treating sexual desire disorders.

[2] Mark K.P., Lasslo J.A. Maintaining sexual desire in long-term relationships: a systematic review and conceptual model. J Sex Res. 2018;55:563–581