Phát hiện sớm dấu hiệu bất thường trong hành vi và tâm lý học sinh là chìa khóa quan trọng giúp nhà trường, gia đình kịp thời can thiệp và bảo vệ các em khỏi những nguy cơ tiêu cực, hành vi tự sát.

Bất cứ thay đổi đột ngột nghiêm trọng nào ảnh hưởng đến kết quả học tập, sự vắng mặt ở trên lớp và hành vi bất thường ở trẻ hoặc trẻ vị thành niên đều phải được xem xét rất nghiêm túc.

Nhận dạng sự lo buồn

Dưới đây là những dấu hiệu cảnh báo mà giáo viên và phụ huynh cần chú ý:

Về học tập và thái độ

·       Thiếu quan tâm đến các hoạt động thường ngày mà trước đây em vẫn hứng thú.

·       Suy giảm các kết quả học tập một cách rõ rệt.

·       Nỗ lực bị giảm sút, không còn cố gắng như trước.

·       Mất tập trung trong lớp học, thường xuyên mơ màng.

Về hành vi và chuyên cần

·       Liên tục vắng mặt mà không có lý do hoặc lý do không rõ ràng.

·       Hút thuốc, uống rượu quá nhiều, lạm dụng ma túy (kể cả cần sa).

·       Gây ra các rắc rối đến mức cảnh sát phải can thiệp và đã từng gây bạo lực trong nhà trường.

Các yếu tố này giúp nhận ra học sinh có nguy cơ gặp vấn đề về mặt xã hội và tâm thần. Những học sinh này có thể có các ý tưởng tự sát và cuối cùng sẽ dẫn đến hành vi tự sát nếu không được can thiệp kịp thời.

Vai trò của giáo viên và nhà trường

Nếu như các giáo viên hoặc các cán bộ tư vấn nhà trường nhận ra bất cứ dấu hiệu nào kể trên, nên báo ngay cho nhóm chuyên trách của nhà trường để tiến hành đánh giá toàn diện học sinh đó. Điều này vô cùng quan trọng vì các yếu tố này thường là biểu hiện của những lo âu buồn bã trầm trọng và có thể dẫn đến hành vi tự sát ở một số trường hợp.

Giáo viên đóng vai trò như những người "canh gác" đầu tiên, có khả năng quan sát và phát hiện sớm những thay đổi bất thường trong hành vi của học sinh. Sự nhạy bén và quan tâm của giáo viên có thể cứu sống một đứa trẻ.

Đánh giá nguy cơ tự sát

Khi đánh giá nguy cơ tự sát, nhân viên nhà trường nên nhận thức rõ là vấn đề luôn rất phức tạp, đa dạng. Mỗi học sinh có hoàn cảnh, tâm lý và cách phản ứng riêng trước những khó khăn trong cuộc sống.

Tiền sử tự sát

Tiền sử những lần tự sát trước kia là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng nhất cần được lưu ý. Trẻ trong trạng thái lo buồn có khuynh hướng lặp lại hành động tự sát của họ.

Các nghiên cứu cho thấy học sinh từng có hành vi tự gây thương tích hoặc cố gắng tự sát trước đây có nguy cơ cao lặp lại hành vi này trong tương lai. Họ thường rơi vào vòng luẩn quẩn của những suy nghĩ tiêu cực và hành vi tự hủy hoại bản thân.

Trầm cảm - Yếu tố nguy cơ quan trọng

Một yếu tố nguy cơ quan trọng khác là trầm cảm. Việc chẩn đoán trầm cảm là công việc của các bác sĩ đa khoa hay bác sĩ tâm thần trẻ em và trẻ vị thành niên, nhưng giáo viên và nhân viên nhà trường phải luôn nhận biết được tính đa dạng của các triệu chứng tạo thành một phần của bệnh trầm cảm.

Trầm cảm không chỉ đơn giản là cảm giác buồn bã. Đây là một rối loạn tâm thần nghiêm trọng với nhiều biểu hiện khác nhau:

·       Tâm trạng u ám kéo dài, cảm giác tuyệt vọng dai dẳng.

·       Mất khả năng cảm nhận niềm vui từ các hoạt động hàng ngày.

·       Thay đổi về giấc ngủ (ngủ quá nhiều hoặc khó ngủ, mất ngủ).

·       Thay đổi về cân nặng và thói quen ăn uống bất thường.

·       Cảm giác mệt mỏi, thiếu năng lượng liên tục.

·       Cảm giác vô giá trị, tội lỗi quá mức, tự trách bản thân.

·       Khó tập trung, khó đưa ra quyết định ngay cả trong những việc đơn giản.

·       Có suy nghĩ về cái chết hoặc tự sát.

Giáo viên cần hiểu rằng việc nhận biết những dấu hiệu này không có nghĩa là tự ý chẩn đoán, mà là để kịp thời giới thiệu học sinh đến các chuyên gia y tế để được đánh giá và điều trị đúng cách.

Tầm quan trọng của can thiệp sớm

Công tác phát hiện và can thiệp sớm đối với học sinh có nguy cơ hành vi tiêu cực đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và các cơ sở y tế chuyên khoa. Giáo viên và nhân viên nhà trường đóng vai trò quan trọng như những người phát hiện đầu tiên, có thể báo động kịp thời để học sinh nhận được sự hỗ trợ cần thiết.

Không nên chần chừ hay ngại ngùng khi phát hiện các dấu hiệu bất thường. Một cuộc nói chuyện, một sự quan tâm đúng lúc có thể thay đổi cuộc đời của một đứa trẻ. Hãy nhớ rằng, tốt hơn là báo động sai còn hơn là bỏ lỡ cơ hội cứu sống một học sinh.

PHÒNG KHÁM CHUYÊN KHOA TƯ VẤN VÀ CHĂM SÓC SỨC KHỎE TÂM THẦN MERAK

Địa chỉ: Biệt thự B3, Coco Village, 14 Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội

Hotline: 096 171 5858

Website: https://merak.vn/