Lương đủ sống nhưng không đủ thở. Đây là thực tế mà nhiều người trẻ đô thị đang đối mặt mỗi ngày: Khi gánh nặng cơm áo gạo tiền trở thành nỗi lo không ngủ được.

Không phải sang chấn tâm lý lớn, không phải biến cố đột ngột. Đôi khi, thứ bào mòn sức khỏe tâm thần của một người lại chính là những con số quen thuộc: tiền thuê nhà, tiền học cho con, tiền xăng xe, tiền đám cưới bạn bè. Khi những khoản chi ấy cứ lớn dần trong khi thu nhập gần như đứng yên, căng thẳng không còn là cảm giác thoáng qua mà trở thành một trạng thái thường trực, len lỏi vào từng bữa ăn, từng đêm nằm xuống.

Đây là thực tế mà ngày càng nhiều người trẻ đô thị đang sống cùng, và đây cũng là một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến họ tìm đến các phòng khám sức khỏe tâm thần.

Khi tiền bạc trở thành nguồn gốc của lo âu

Nguyễn Gia B., 26 tuổi, làm nhân viên tại một công ty vận tải ở TP.HCM với mức lương cứng 12 triệu đồng mỗi tháng. Sau khi trừ tiền thuê phòng, ăn uống, xăng xe và các chi phí sinh hoạt cơ bản, B. chỉ còn lại chưa đầy 2 triệu đồng. Số tiền đó, theo lời B., "chỉ đủ để đi đám cưới bạn hoặc phòng khi xe hỏng."

Để có thêm thu nhập, B. chạy xe công nghệ buổi tối, nhận thêm các công việc thời vụ và dần thu hẹp các mối quan hệ xã hội vì không còn thời gian. Gần nửa năm duy trì nhịp sống như vậy, B. bắt đầu nhận ra mình thay đổi. Khó ngủ, lo lắng thường trực, mệt mỏi không rõ nguyên nhân và đặc biệt là nỗi lo về tương lai ngày càng lớn hơn.

"Khi bố mẹ giục lấy vợ, tôi vừa ngại vừa thêm lo lắng. Mỗi lần nhắm mắt lại, tôi chỉ thấy một màu xám xịt của những hóa đơn", B. chia sẻ.

Khi đến phòng khám chuyên khoa để kiểm tra, các xét nghiệm về tim mạch và nội tiết đều không phát hiện bất thường. Chẩn đoán cuối cùng là rối loạn lo âu kèm mất ngủ do căng thẳng kéo dài. Nguyên nhân không nằm ở cơ thể mà nằm ở áp lực tài chính tích tụ qua nhiều tháng.

Không chỉ là chuyện của người trẻ đi làm một mình

Chị Mai H., 36 tuổi, sống tại Hà Nội cùng chồng và hai con nhỏ trong một căn hộ chung cư đi thuê. Tổng thu nhập hai vợ chồng khoảng 27 triệu đồng mỗi tháng, một con số nghe có vẻ ổn nhưng nhanh chóng "teo lại" trước thực tế chi tiêu tại thủ đô.

Tiền nhà 8 triệu, học phí cho hai con gần 7 triệu, chưa tính ăn uống, điện nước và các khoản phát sinh. Bất kỳ tháng nào có người ốm hoặc chi phí ngoài dự kiến là cả gia đình thâm hụt. Chị mô tả bản thân như "một con quay", sáng thức dậy đã nhẩm tính các khoản chi, tối đi ngủ lại lo về học phí tháng sau.

Áp lực tích tụ lâu ngày khiến chị trở nên cáu gắt hơn, thường xuyên mang cảm giác tội lỗi khi không thể cho con tham gia các lớp năng khiếu như bạn bè cùng trang lứa, và sống trong trạng thái bất an liên tục. Những cơn đau đầu kéo dài và cảm giác hụt hẫng trong lồng ngực xuất hiện ngày càng thường xuyên hơn.

"Có những lúc tôi chỉ muốn biến mất, vì cảm thấy mình quá kém cỏi khi không thể đảm bảo một cuộc sống khá giả cho các con", chị chia sẻ.

Đây là biểu hiện cần được chú ý nghiêm túc. Cảm giác muốn "biến mất" hay cảm thấy bản thân là gánh nặng là những dấu hiệu cho thấy sức khỏe tâm thần đang cần được hỗ trợ kịp thời, không nên để qua đi mà không tìm kiếm sự giúp đỡ.

Áp lực tài chính tác động đến sức khỏe như thế nào?

Bác sĩ Nguyễn Mạnh Hoàn, thuộc Phòng khám và Trị liệu Tâm lý Merak tại Hà Nội, cho biết áp lực tài chính hiện là một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến người trẻ đô thị tìm đến khám tâm lý. Nhiều bệnh nhân dưới 40 tuổi đến với các triệu chứng mất ngủ, đau đầu, hồi hộp và mệt mỏi mãn tính, nhưng kết quả xét nghiệm hoàn toàn bình thường. Khi được hỏi sâu hơn, hầu hết đều đang mang theo những gánh nặng kinh tế cụ thể như nợ ngân hàng, chi phí nuôi con, tiền thuê nhà hay áp lực tích lũy để mua nhà.

Về mặt sinh lý, lo lắng kéo dài về tài chính kích hoạt phản ứng căng thẳng mãn tính trong cơ thể. Hormone căng thẳng được tiết ra liên tục ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ, hệ tiêu hóa và sức khỏe tim mạch. Theo thời gian, nếu không được giải quyết, tình trạng này có thể tạo điều kiện cho các bệnh mãn tính phát triển. Bên cạnh đó, một số người tìm đến các cơ chế đối phó không lành mạnh như hút thuốc, uống rượu bia hay ăn uống thiếu kiểm soát, vô tình làm tình trạng sức khỏe trở nên tồi tệ hơn.

Những dấu hiệu cần chú ý

Bác sĩ Hoàn khuyến cáo người trẻ cần đặc biệt lưu ý khi xuất hiện các biểu hiện sau: mất ngủ kéo dài trên hai tuần, lo âu liên tục không thể kiểm soát, tim đập nhanh hoặc run tay không rõ nguyên nhân, khó thở, buồn bã hoặc mất hứng thú với những điều từng yêu thích. Những triệu chứng này không phải là biểu hiện của sự yếu đuối hay "nghĩ nhiều quá". Chúng là tín hiệu cơ thể và tâm trí đang gửi đi, cho thấy nguồn lực bên trong đã bị kéo căng đến giới hạn.

Việc thăm khám định kỳ và chủ động nâng cao nhận thức về sức khỏe tâm thần có thể giúp phát hiện sớm các vấn đề trước khi chúng trở nên nghiêm trọng hơn. Nếu căng thẳng đã dẫn đến tình trạng đau khổ cảm xúc kéo dài, giảm khả năng làm việc hoặc các triệu chứng thể chất không thuyên giảm, đây là lúc cần tìm đến sự hỗ trợ chuyên môn.

Có thể làm gì để giảm bớt áp lực?

Ở cấp độ cá nhân, lập kế hoạch ngân sách rõ ràng, duy trì thói quen vận động thể chất và giữ kết nối với những người thân thiết là những bước có thể thực hiện ngay. Tuy nhiên, bác sĩ Hoàn cũng nhấn mạnh rằng áp lực tài chính không phải là vấn đề chỉ cần "cố gắng hơn" là giải quyết được. Ở cấp độ rộng hơn, các chính sách hỗ trợ như nhà ở giá phải chăng, mức lương tương xứng với chi phí sinh hoạt và hệ thống chăm sóc sức khỏe dễ tiếp cận đóng vai trò quan trọng trong việc giảm bớt gánh nặng cho người lao động trẻ.

Điều quan trọng nhất, khi bạn nhận ra mình đang kiệt sức vì áp lực tài chính và những triệu chứng sức khỏe tâm thần bắt đầu xuất hiện, việc tìm kiếm sự hỗ trợ là một lựa chọn dũng cảm và cần thiết, không phải dấu hiệu của thất bại.

PHÒNG KHÁM CHUYÊN KHOA TƯ VẤN VÀ CHĂM SÓC SỨC KHỎE TÂM THẦN MERAK 

Địa chỉ: Biệt thự B3, Coco Village, 14 Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội

Hotline: 096 171 5858

Website: https://merak.vn