Cảm xúc mãnh liệt hơn người khác không có nghĩa là bạn đang "có vấn đề". Đôi khi, đó là dấu hiệu của một tình trạng cần được hiểu đúng và hỗ trợ đúng cách.
Sống chung với rối loạn nhân cách ranh giới không dễ dàng. Nhưng câu chuyện của Mai, cũng như của nhiều người khác, cho thấy rằng với sự hỗ trợ tâm lý phù hợp và nhận thức ngày càng sâu hơn về bản thân, con đường hướng tới sự ổn định và hy vọng là hoàn toàn có thể.
Khi cảm xúc vận hành ở một tần số khác
Mai, 26 tuổi, cử nhân truyền thông, lần đầu tiên tìm đến trị liệu tâm lý tại phòng khám Merak với một mô tả quen thuộc mà cô đã mang theo suốt nhiều năm: cô luôn cảm nhận cảm xúc mãnh liệt hơn những người xung quanh, dao động từ vui sướng đến tuyệt vọng chỉ trong vài giờ.
Các mối quan hệ của cô rất bất ổn. Cô thường thần tượng một người bạn hoặc người yêu mới, tin rằng họ là câu trả lời cho nỗi cô đơn của mình, nhưng rồi lại cảm thấy bị phản bội và bỏ rơi chỉ với một chút xa cách. Tại nơi làm việc, cô chật vật để duy trì sự ổn định, thường xuyên rời bỏ công việc một cách bốc đồng sau những xung đột với đồng nghiệp hay cấp trên.
Một buổi tối, sau một cuộc cãi vã gay gắt với bạn trai, cô lái xe máy lang thang hàng giờ, choáng ngợp bởi cảm giác trống rỗng và nỗi sợ rằng anh sẽ bỏ rơi mình. Cô thừa nhận mình đã từng nghĩ đến việc tự làm hại bản thân, không phải vì muốn chết, mà vì muốn nỗi đau chấm dứt.
Sau quá trình đánh giá kỹ lưỡng và loại trừ các tình trạng khác như tăng động giảm chú ý, rối loạn phân ly, trầm cảm lo âu và các rối loạn liên quan đến sử dụng chất kích thích, các chuyên gia tại Merak chẩn đoán Mai mắc rối loạn nhân cách ranh giới.
Những gì ẩn sau tuổi thơ
Trong quá trình trị liệu, Mai dần chia sẻ về tuổi thơ của mình. Mẹ cô hôm nay ân cần, ngày mai lại xa cách. Cha cô thường xuyên vắng mặt. Cô lớn lên với niềm tin rằng mình phải đấu tranh để có được tình yêu và luôn sợ bị từ chối. Những trải nghiệm không nhất quán trong giai đoạn hình thành nhân cách đó đã để lại dấu ấn sâu sắc lên cách cô nhìn nhận bản thân và các mối quan hệ.
Chuyên gia trị liệu nhận thấy những khuôn mẫu suy nghĩ theo kiểu trắng đen, hình ảnh bản thân thiếu ổn định và xu hướng hành động bốc đồng khi cảm xúc dâng cao. Đây là những đặc điểm cốt lõi của rối loạn nhân cách ranh giới, và chúng có nguồn gốc rõ ràng, không phải là sự lựa chọn hay tính cách xấu.
Rối loạn nhân cách ranh giới là gì?
Rối loạn nhân cách ranh giới (Borderline Personality Disorder, viết tắt là BPD) là một tình trạng sức khỏe tâm thần ảnh hưởng đến cách một người suy nghĩ, cảm nhận và hành xử trong các mối quan hệ và với chính bản thân mình.
Những biểu hiện thường gặp bao gồm các mối quan hệ mãnh liệt và thiếu ổn định, hình ảnh bản thân dễ thay đổi và bị bóp méo bởi cảm xúc, xu hướng hành động bốc đồng trong nhiều lĩnh vực của cuộc sống, tâm trạng dao động mạnh và kéo dài từ vài giờ đến vài ngày, cảm giác trống rỗng dai dẳng, khó kiểm soát cơn tức giận và đôi khi xuất hiện cảm giác tách rời khỏi bản thân hoặc thực tại.
Trong những giai đoạn đau khổ cực độ, một số người có thể xuất hiện suy nghĩ về việc tự làm hại bản thân hoặc tự tử. Đây là những tín hiệu cần được chú ý nghiêm túc và tìm kiếm hỗ trợ chuyên môn ngay lập tức.
Nguyên nhân chính xác của BPD vẫn chưa được hiểu hoàn toàn, nhưng các nghiên cứu cho thấy sự kết hợp của yếu tố di truyền, sinh học và môi trường đều đóng vai trò nhất định. Những trải nghiệm khó khăn trong thời thơ ấu như bị bỏ bê hay chăm sóc không nhất quán có thể làm tăng nguy cơ phát triển tình trạng này.
Hành trình phục hồi của Mai
Theo thời gian, Mai bắt đầu tiếp cận liệu pháp hành vi biện chứng (DBT), một phương pháp trị liệu được phát triển đặc biệt cho BPD. Cô học cách dừng lại trước khi phản ứng, chịu đựng sự đau khổ mà không cần đến những hành động gây hại cho bản thân, và nhận ra rằng nỗi sợ bị bỏ rơi thường làm méo mó nhận thức của cô về người khác.
Quá trình tiến triển không phải lúc nào cũng suôn sẻ. Có những bước lùi, có những giai đoạn khó khăn. Nhưng Mai dần xây dựng được những cách đối phó lành mạnh hơn. Cô vẫn cảm nhận cảm xúc sâu sắc, đó là một phần của con người cô. Nhưng cô bắt đầu hiểu rằng cảm xúc của mình không phải lúc nào cũng phản ánh thực tế, và rằng cô có thể giữ gìn các mối quan hệ mà không cần bám víu hay đẩy người khác ra xa.
Điều trị BPD như thế nào?
Liệu pháp tâm lý, đặc biệt là liệu pháp hành vi biện chứng (DBT), hiện được xem là phương pháp điều trị hiệu quả nhất cho BPD. Phương pháp này giúp người bệnh phát triển kỹ năng điều tiết cảm xúc, cải thiện khả năng chịu đựng căng thẳng và xây dựng các mối quan hệ lành mạnh hơn. Trong một số trường hợp, thuốc có thể được chỉ định để hỗ trợ kiểm soát các triệu chứng cụ thể như dao động tâm trạng hay trầm cảm, nhưng liệu pháp tâm lý vẫn là nền tảng chính của quá trình điều trị.
Can thiệp sớm đóng vai trò quan trọng. Càng được nhận diện và hỗ trợ đúng lúc, người bệnh càng có nhiều cơ hội xây dựng lại sự ổn định trong cuộc sống.
Merak đồng hành cùng bạn
Nếu bạn hoặc người thân đang trải qua những biểu hiện tương tự như những gì Mai mô tả, cảm xúc dao động mạnh, các mối quan hệ bất ổn, nỗi sợ bị bỏ rơi dai dẳng hay cảm giác trống rỗng không rõ nguồn gốc, đây là lúc nên tìm đến sự hỗ trợ chuyên môn. Tại Merak Mental Health Care and Psychotherapy, đội ngũ chuyên gia của chúng tôi sẵn sàng lắng nghe, đánh giá và đồng hành cùng bạn trên hành trình hiểu bản thân và tìm lại sự ổn định.
Tìm kiếm sự giúp đỡ không phải là dấu hiệu của sự yếu đuối. Đó là bước đầu tiên của sự thay đổi.
PHÒNG KHÁM CHUYÊN KHOA TƯ VẤN VÀ CHĂM SÓC SỨC KHỎE TÂM THẦN MERAK
Địa chỉ: Biệt thự B3, Coco Village, 14 Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội
Hotline: 096 171 5858
Website: https://merak.vn
