Khi cảm xúc bị nén quá mức, tâm trí tìm cách tự giải phóng theo những cách mà không ai có thể kiểm soát được. Và đôi khi, chính những tiếng hát vang lên giữa bom đạn lại là thứ duy nhất giữ cho tâm hồn người lính không vỡ vụn.
Khi bom rơi đạn nổ, cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đang vào giai đoạn khốc liệt nhất, tiếng hát vẫn vang lên giữa những tọa độ lửa đạn. Phải chăng đó không chỉ là biểu tượng của ý chí kiên cường mà còn là một liệu pháp tâm lý giúp những người lính trẻ giảm bớt gánh nặng căng thẳng trong hoàn cảnh vượt quá giới hạn chịu đựng của con người?
Một chương đầy quả cảm và đau thương
Hiện tượng hysteria tập thể, hay còn gọi là rối loạn phân ly tập thể, ở các nữ thanh niên xung phong trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước là một phần lịch sử ít được nhắc đến, nhưng lại phản ánh rõ nét sự khốc liệt của chiến tranh lên tâm trí con người.
Trong các tài liệu quân y và ký ức của các cựu thanh niên xung phong, hiện tượng này thường được gọi dân dã là "bệnh cười bộp" hoặc "co giật tập thể". Nó thường bắt đầu từ một người, đột ngột cười nắc nẻ không dứt, khóc mếu máo, co giật hoặc ngất xỉu. Sau đó lan nhanh sang những người xung quanh như một làn sóng tâm lý, khiến cả tiểu đội hoặc đại đội rơi vào trạng thái tương tự.
Không phải yếu đuối, không phải tâm linh
Điều quan trọng cần hiểu là hiện tượng này không phải do yếu tố tâm linh, cũng không phải biểu hiện của sự yếu đuối hay thiếu ý chí. Đây là hệ quả trực tiếp của những áp lực vượt quá giới hạn chịu đựng sinh lý và tâm lý của con người.
Các nữ thanh niên xung phong sống và làm việc tại những "tọa độ chết" như Ngã ba Đồng Lộc hay Truông Bồn, nơi tiếng bom nổ gần như liên tục và cái chết có thể đến bất cứ lúc nào. Họ chứng kiến đồng đội hy sinh hàng ngày, sống trong hang đá và hầm ngầm ẩm thấp, thiếu ánh sáng mặt trời, thiếu lương thực và các nhu yếu phẩm cơ bản. Ở tuổi mười tám đôi mươi, họ phải gác lại mọi tình cảm cá nhân và nỗi sợ hãi để đối mặt với thực tại.
Khi cảm xúc bị nén chặt quá mức và quá lâu, tâm trí tìm cách tự giải phóng. Nó bùng phát ra ngoài dưới dạng các triệu chứng cơ thể và phân ly, không phải vì người trong cuộc muốn vậy mà vì đó là phản ứng tự nhiên của một hệ thần kinh đã chạm đến giới hạn.
Những cách ứng phó của thời đó
Dù kiến thức về tâm thần học còn hạn chế, các đơn vị quân y và chỉ huy đã có những cách xử lý khá thực tế. Khi một người bắt đầu có biểu hiện, họ lập tức được đưa ra khỏi nhóm để ngăn hiệu ứng lan truyền. Đôi khi các chỉ huy phải dùng biện pháp gây sốc như quát lớn để ngắt cơn, sau đó vỗ về bằng sự gần gũi và tình thân. Song song đó, các buổi văn nghệ và ca hát được tổ chức thường xuyên như một cách giải tỏa cảm xúc tập thể.
Phương châm "Tiếng hát át tiếng bom" vì vậy không chỉ là khẩu hiệu chính trị. Nhìn từ góc độ tâm lý học hiện đại, đó còn là một hình thức trị liệu tâm lý mang tính cộng đồng, giúp con người duy trì kết nối với nhau và với những điều tốt đẹp của cuộc sống ngay giữa hoàn cảnh tàn khốc nhất.
Nhìn lại từ góc độ tâm lý học hiện đại
Các nhà tâm thần và tâm lý học ngày nay nhìn nhận những gì xảy ra với các nữ thanh niên xung phong như một phản ứng sinh học tự nhiên và hoàn toàn có thể hiểu được của con người trước sự tàn khốc của chiến tranh. Không có gì đáng xấu hổ trong những biểu hiện đó. Ngược lại, chúng cho thấy cái giá quá lớn mà thế hệ cha ông, đặc biệt là những người phụ nữ trẻ, đã phải trả để giành lấy hòa bình cho những thế hệ sau.
Hiểu được điều này không chỉ để tri ân lịch sử. Nó còn giúp chúng ta nhìn nhận sức khỏe tâm thần một cách rộng lượng và nhân văn hơn, cả với người khác lẫn với chính mình.
Merak đồng hành cùng bạn
Những áp lực trong cuộc sống hiện đại dù không khốc liệt như chiến tranh, nhưng đôi khi cũng có thể tích tụ đến mức vượt quá khả năng tự đối phó của một người. Merak hiểu rằng mỗi người có một ngưỡng chịu đựng khác nhau và không có gì đáng ngại khi tìm kiếm sự hỗ trợ đúng lúc.
Nếu bạn hoặc người thân đang cảm thấy có gì đó không ổn với cảm xúc, nhận thức hoặc cảm giác về bản thân, đừng để sự không chắc chắn kéo dài. Hãy liên hệ với chúng tôi để được lắng nghe và hỗ trợ đúng cách.
PHÒNG KHÁM CHUYÊN KHOA TƯ VẤN VÀ CHĂM SÓC SỨC KHỎE TÂM THẦN MERAK
Địa chỉ: Biệt thự B3, Coco Village, 14 Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội
Hotline: 096 171 5858
Website: https://merak.vn
